Псіхіятр, Паэт, Патрыёт.

У "стромкія" дзевяностыя годы мінулага стагоддзя лёс зрабіў для мяне падарунак - знаёмства з выдатным чалавекам, лекарам-псіхіятрам Вулахам Анатолем Лейбавічам. Выдатным для мяне ён быў, першым чынам, любоўю да ўсяго беларускага і вольнай размовай на чыстай літаратурнай беларускай мове.

Для мяне тады яшчэ ідучага да ўсведамлення сябе, як беларуса, гэта быў прыклад патрыятызму і глубокай павагі чалавека да традыцый і гісторыі той зямлі, якая стала другім домам пры поўным захаванні сваёй ідэнтычнасці.

На мае першыя і нясмелыя спробы павольнай размовы па-беларуску, падбадзёрваючы мяне ў маіх распачынаннях, ён параіў не саромецца нават відавочных памылак у словах. На гэта я ў жарце сказаў, што баюся праславіцца нацыяналістам. Ён звонка засмяяўся і даслоўна сказаў наступнае: "Ужо каго-каго, але мяне цяжэй усяго абвінаваціць у беларускім нацыяналізме, хоць, асцерагаючыся гэтага слова, людзі часта падменьваюць паняцці "нацыяналізм" і "нацызм". А гэта абсалютна розныя рэчы"

…Мудры чалавек з юнацкай душой і бліскучым талентам паэта, загінулы так недарэчна і заўчасна ў 2000 годзе…

Зараз, перачытваючы яго вершы, кожны раз знаходжу штосьці новае для сябе:

***

Двуязычье мое непростое -

Два родных неродных языка.

И без них я так малого стою,

Что тому удивляюсь слегка.

Русский - всех моих мыслей основа

И язык моих нынешних дней.

Рядом с ним - беларуская мова -

Память детства и школы моей.

Но внимательным взглядом увидишь

Слезы ты у меня на глазах,

Как услышу я старенький идиш,

Что так редок теперь на устах.

Голос матери, голос народа,

Что меня народил в этот свет

И сквозь долгие, тяжкие годы

Мне язык передал, как завет.

Жаль, что память порой уж не может

Подсказать мне значение слов.

Я забыл тот язык, только все же

Средь моих он душевных основ.

И во сне, хоть с годами все тише,

Сердцу чудится, что вдалеке

Я знакомую песенку слышу

На чужом, но родном языке

А гэта, цалкам можна назваць прароцкім:

***

Жив ем в преддверии войны,

До срока не осознавая,

Что даже в царстве тишины

Мы рядом с нею пребываем.

Не дай Господь допить до дна

Ее недопитую чашу,

Хоть слаще старого вина

Нам новизна хмельная наша.

Я знаю, все провидцы лгут,

Кто невзначай, а кто нарочно.

Их не оценят, не поймут,

А не простят, уж это точно.

И я, в провидцы не стремясь,

Не подражая им нимало,

Пытаюсь лишь с собою связь

Восстановить в душе усталой.

Но как уйти мне от беды,

Ее предчувствия и знака,

Ведь вижу я ее следы

И без указок зодиака.

Беда все явственней теперь

К нам в двери и сердца стучится,

И где-то, верь или не верь,

Она уж перешла границы.

А мы пока живем с тобой

В том зыбком времени тревожном,

Где каждый со своей судьбой

Привычно ладит, сколь возможно.

Но звон натянутой струны

Звучит, сердца тоской сжимая.

Живем в преддверии войны,

Не чуя, не осознавая...

Вершы Анатоля Лейбавіча можна лёгка знайсці ў інтэрнэце і адкрыць для сябе гэтага паэта, што я і раю вам. Вершы яго мудрыя і меладычныя. Шмат песень напісана на яго словы. Наколькі я памятаю (хай мяне паправяць у каментарах, калі не маю рацыю), некаторыя з іх былі адзначаны ў савецкі час у перадачы "Песня года" за лепшае аўтарства. Апошняя складанка вершаў, якякую ён планаваў выпусціць (і знайсці яе лёгка ў інтэрнэце), прысвечана маці і па маёй асабістай адзнацы наогул годна раўнапраўнага размяшчэння на паліцы побач са складанкамі Цвятаевай, Ахматавай, Мандельштама, Пастэрнака, Багдановіча, Сыса.

Витая в небесах

Я водку пью, закусывая салом,

И в гневе запускаю матерком,

Но в небе надо мной скрипач Шагала,

А рядом с ним невеста с женихом.

Там козы из веселого местечка

И странный мир далеких детских грез,

Чудные, позабытые словечки:

"А зох ун вэй", "а гиц ин паровоз".

И кажется, что там в лазурном небе,

Смеясь и плача над самим собой,

Летает многомудрый, старый ребе

Над крышами, над миром, над судьбой.

Все это вызывает удивленье,

Но осудить, приятель, не спеши

Души моей еврейской раздвоенье,

А может, единение души.

Ведь мы со многим в жизни расстаемся

И обретаем многое опять,

А все-таки собою остаемся,

Лишь продолжая в небесах летать.

У Гомелі быў і ёсць свой Шагал. Вечны супакой ён здабыў у Асаўцах. Анатоль Лейбавіч Вулах годны памяці пра яго ў Гомелі. І веру, і ведаю, што ў чарадзе безаблічных батанічных назваў вуліц, калі-небудзь з'явіцца вуліца Вулаха ў Гомелі, адна зшматлікіх, услаўляючых сваіх лепшых гамельчукоў. Паважаны чытач, не лянуецеся, знайдзіце ў пошукавіках залатыя макулінкі мудрасці свайго земляка. Сустрэнемся.